ഗുരു-ലഘു വ്യത്യാസം - ഉദാഹരണം

ഗണം തിരിച്ചുനോക്കുമല്ലോ:

പാദം 1: കണ്ടാല്‍ തു/മ്പുചുരു/ണ്ടുനീണ്ട/മുടിയും/(യതി)വിസ്താര/മാം ഫാല/വും
പാദം 2: നീണ്ടാഭം/ഗിയെഴു/ന്ന മൂക്കു/, നെടുതാം/(യതി)നേത്രങ്ങള്‍/വക്ഷസ്ഥ/ലം
പാദം 3: രണ്ടാം വെ/ണ്മണിയ/ച്ഛനെന്നു/പറയാന്‍/ (യതി)പാകത്തി/ലാകുംഭ/യും
പാദം 4: പൂണ്ടാക്കോ/മളകു/ഞ്ഞുഭൂപ/ഗുരുവെന്‍/(യതി)വിഘ്നങ്ങള്‍/തീര്‍ത്തീട/ണം"

ഗണം 1: കണ്ടാ തു

ക ഗുരുവാകും ണ്ട എന്ന കൂട്ടക്ഷരം കാരണം
ണ്ടാ ഗുരുവാകും ദീര്‍ ഘം ആയതുകൊണ്ട്
തു ഗുരുവാകും മ്പു  എന്ന കൂട്ടക്ഷരം കാരണം

---: മഗണം

ഗണം 2: മ്പുചുരു

മ്പു ലഘു
ചു ലഘു
രു ഗുരുവാകും ണ്ടു എന്ന കൂട്ടക്ഷരം കാരണം

vv-: സഗണം

ഇതുപോലെ മറ്റുഗണങ്ങളും നോക്കുമല്ലോ

ഗുരു-ലഘു വ്യത്യാസം - ഉദാഹരണം

 ഇന്നലെ പരിചയപ്പെടുത്തിയ ശ്ലോകം 

അക്ഷരം	ഗുരു/ലഘു	ഗുരുവെങ്കില്‍ എന്തുകൊണ്ട്
ദൃ	ഗുരു	അടുത്തതായി കൂട്ടക്ഷരം വരുന്നു
ഷ്ട്വാ	ഗുരു	ദീര്‍ഘം
രാ	ഗുരു	ദീര്‍ഘം
മേ	ഗുരു	ദീര്‍ഘം
പ	ലഘു
വ	ലഘു
ന	ലഘു
ച	ലഘു
ലി	ലഘു
താം	ഗുരു	ദീര്‍ഘം
കേ	ഗുരു	ദീര്‍ഘം
ത	ലഘു
കീം	ഗുരു	ദീര്‍ഘം
സ്വര്‍	ഗുരു	അടുത്തതായി കൂട്ടക്ഷരം വരുന്നു
ണ്ണ	ലഘു
വര്‍	ഗുരു	അടുത്തതായി കൂട്ടക്ഷരം വരുന്നു
ണ്ണാം	ഗുരു	ദീര്‍ഘം

അക്ഷരം	ഗുരു/ലഘു	ഗുരുവെങ്കില്‍ എന്തുകൊണ്ട്
പ	ഗുരു	അടുത്തതായി കൂട്ടക്ഷരം വരുന്നു
ദ്മ	ഗുരു	അടുത്തതായി കൂട്ടക്ഷരം വരുന്നു
ഭ്രാ	ഗുരു	ദീര്‍ഘം
ന്ത്യാ	ഗുരു	ദീര്‍ഘം
ക്ഷു	ലഘു
ധി	ലഘു
ത	ലഘു
മ	ലഘു
ധു	ലഘു
പഃ	ഗുരു	വിസര്‍ഗ്ഗം
പു	ഗുരു	അടുത്തതായി കൂട്ടക്ഷരം വരുന്നു
ഷ്പ	ലഘു
മ	ഗുരു	അടുത്തതായി കൂട്ടക്ഷരം വരുന്നു
ദ്ധ്യേ	ഗുരു	ദീര്‍ഘം
പ	ലഘു
പാ	ഗുരു	ദീര്‍ഘം
ത	ഗുരു	പാദാന്ത്യത്തെ ഗുരുവായി കാണാം എന്ന് ഒരു നിയമം ഉണ്ട്; അതുകൊണ്ട് ആണ്‌ എന്ന് കരുതുന്നു ഗുരുതാന്‍ ലഘു താനാകും ഹ്രസ്വം പാദാന്തസംസ്ഥിതം വൃത്തമഞ്ജരി ശ്ലോകം #10

അക്ഷരം	ഗുരു/ലഘു	ഗുരുവെങ്കില്‍ എന്തുകൊണ്ട്
അ	ഗുരു	അടുത്തതായി കൂട്ടക്ഷരം വരുന്നു
ന്ധീ	ഗുരു	ദീര്‍ഘം
ഭൂ	ഗുരു	ദീര്‍ഘം
തഃ	ഗുരു	വിസര്‍ഗ്ഗം
കു	ലഘു
സു	ലഘു
മ	ലഘു
ര	ലഘു
ജ	ലഘു
സാ	ഗുരു	ദീര്‍ഘം
ക	ഗുരു	അടുത്തതായി കൂട്ടക്ഷരം വരുന്നു
ണ്ട	ലഘു
കൈര്‍	ഗുരു	ദീര്‍ഘം
വി	ഗുരു	അടുത്തതായി കൂട്ടക്ഷരം വരുന്നു
ദ്ധ	ലഘു
പ	ഗുരു	അടുത്തതായി കൂട്ടക്ഷരം വരുന്നു
ക്ഷഃ	ഗുരു	വിസര്‍ഗ്ഗം

അക്ഷരം	ഗുരു/ലഘു	ഗുരുവെങ്കില്‍ എന്തുകൊണ്ട്
സ്ഥാ	ഗുരു	ദീര്‍ഘം
തും	ഗുരു	അനുസ്വാരം
ഗ	ഗുരു	അടുത്തതായി കൂട്ടക്ഷരം വരുന്നു
ന്തും	ഗുരു	അനുസ്വാരം
ദ്വ	ലഘു
യ	ലഘു
മ	ലഘു
പി	ലഘു
സ	ലഘു
ഖേ	ഗുരു	ദീര്‍ഘം
നാ	ഗുരു	ദീര്‍ഘം
ത്ര	ലഘു
കര്‍	ഗുരു	അടുത്തതായി കൂട്ടക്ഷരം വരുന്നു
ത്തും	ഗുരു	അനുസ്വാരം
സ	ലഘു
മര്‍	ഗുരു	അടുത്തതായി കൂട്ടക്ഷരം വരുന്നു
ത്ഥഃ	ഗുരു	വിസര്‍ഗ്ഗം

ഗുരു-ലഘു വ്യത്യാസം - ഉദാഹരണം

ഇത് അനുസരിച്ച് ഇന്നലെ കൊടുത്ത ശ്ലോകത്തില്‍ 
1. ദൃഷ്ട്വാരാമേ എന്നതില്‍ നാലക്ഷരവും ഗുരുവാണ്.
2. പവനചലിതാം എന്നതില്‍ ആദ്യത്തെ അഞ്ചക്ഷരവും ലഘുവും ആറാമത്തെ അക്ഷരം ഗുരുവും ആണ്
3. കേതകീം എന്നതില്‍ ആദ്യത്തെയും മൂന്നാമത്തേയും അക്ഷരം ഗുരുവും നടുക്കുള്ളത് ലഘുവും ആണ്.
4. സ്വര്‍ണ്ണവര്‍ണ്ണാം എന്നതില്‍ എല്ലാ രണ്ടാമത്തെ അക്ഷരം ലഘുവും മറ്റു മൂന്നും ഗുരുവും ആണ്.

ഇതുപോലെ മറ്റുള്ള വരിയിലെ അക്ഷരങ്ങളും ഗുരു-ലഘു തിരിച്ച് നോക്കുമല്ലോ

പരിചയമുള്ള മറ്റു ശ്ലോകങ്ങളിലും ഇതുപോലെ ഗുരു-ലഘുവിന്യാസം തിരിക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുകയും സംശയം വന്നാല്‍ ചോദിക്കുകയും ചെയ്യുമല്ലോ. അതിനു ശേഷം നാളെ ഗണങ്ങളെ കുറിച്ച് നോക്കാം

ഗുരു-ലഘു വ്യത്യാസം

ഗുരു-ലഘു വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിയാന്‍ തൊട്ടടുത്ത ശ്ലോകം (#9) ശ്രദ്ധിക്കുക

ഹ്രസ്വാക്ഷരം ലഘുവതാം
ഗുരുവാം ദീർഘമായത്
അനുസ്വാരം വിസർഗ്ഗം താൻ
തീവ്രയത്നമുരച്ചിടും
ചില്ലുകൂട്ടക്ഷരം താനോ
പിൻവന്നാൽ ഹ്രസ്വവും ഗുരു

സ്വരം മാത്രമാണ് അക്ഷരം എന്ന് പറഞ്ഞുവല്ലോ. അത് ഹ്രസ്വമാണെങ്കിൽ ലഘു. ദീർഘമാണെങ്കിൽ ഗുരു.

എന്നാൽ ഹ്രസ്വമായ അക്ഷരമാണെങ്കിലും ആ അക്ഷരം കഴിഞ്ഞ് ഉടനെ +അനുസ്വാരമോ, വിസർഗ്ഗമോ, ബലമായി ഉച്ചരിക്കേണ്ട ചില്ലക്ഷരമോ, കൂട്ടക്ഷരമോ വന്നാൽ ആ അക്ഷരത്തെ ഗുരുവായി കണക്കാക്കണം

* സ്വരത്തിന്‌ പിന്നാലെ അം പോലെ വരുന്ന ഉച്ചാരണം